Den vildfarne Påskeferie

Het is lente in Denemarken. 

Ja, echt. Sterker nog, vandaag is de laatste schooldag voor de Paasvakantie, maar het is nog maar de vraag of kinderen na de vakantie weer naar school kunnen, want er dreigt een lockout.

Ik wist niet wat dat was, maar dat is een omgekeerde staking. Niet de werknemers leggen het werk neer, nee, het zijn de werkgevers die de werkplaats sluiten zodat werknemers niet meer kunnen werken en geen geld meer kunnen verdienen. Vanmiddag moeten leraren hun sleutels en hun werk-mobieltjes op school achterlaten. De stakingskassen van de bonden zijn gelukkig goed gevuld. Zeggen ze.

In Denemarken dreigt een gigantisch arbeidsconflict tussen leraren en gemeenten. De gemeenten (en op de achtergrond de regering, met een schoolhervorming) willen de lestijden van de folkescholen (grofweg de basisscholen) verlengen, en de leraren moeten dat doen tegen hetzelfde loon als ze nu ontvangen.

Daar zijn de leraren het niet mee eens. Al ruim een maand duren de onderhandelingen, maar de bond van de gemeenten (KL) en de grootste van de leraren (Danmarks Lærerforening) komen er niet uit.

Kinderen vinden zo'n 'dreigende' extra vakantie wel leuk, maar ouders maken zich zorgen, want wie vangt de kinderen op? In Denemarken werken niet alleen mannen maar ook bijna alle vrouwen buitenshuis, en voltijd ook nog. En hoewel de Deense arbeids- en schooldagen kort zijn (om drie uur stromen de kantoren leeg) en er tot op hoge niveaus begrip bestaat voor de eisen die het familieleven aan werknemers stellen (de decaan van K.'s werk was vrijdagmiddag afwezig om het team van zijn dochter naar een voetbalkamp te rijden), is het niet makkelijk om zo'n hoop ongeplande roostervrije dagen op te vangen.

Na Pasen staan er nog een paar dominostenen klaar om te vallen als de lockout doorgaat. Zo is er een wet, die gemeenten oplegt dat weggevallen dagen moeten worden ingehaald – in hetzelfde schooljaar. Wat gevolgen kan hebben voor het begin van de zomervakantie. Maar de meeste ordelijke Denen hebben hun zomervakantie al gepland, en die verdommen het om hun zomervakantie te annulleren omdat de gemeenten en de leraren toevallig een conflict hebben.

Nog zo'n dominosteen: kinderen sluiten hun folkeskole af met een examen, maar dat komt nu ook in gevaar. Zijn de scholen tegen die tijd wel open? Hoe moet dat dan verder?

Tegelijkertijd is er een groep leraren die juist niet zal worden buitengesloten, dat zijn oudere leraren die nog een soort ambtenarenstatus hebben. Die moeten gewoon naar school. En in principe moeten hun leerlingen dat dus ook. Het gaat alleen om vijftien procent van de leraren, dus krijgen sommige klassen wel les, maar alleen een beetje. Twee uurtjes godsdienstles op dinsdag bijvoorbeeld, en twee uren gym op donderdag. Maar de meeste kinderen zullen dus helemaal vrij hebben.

Kortom, onzekere tijden met zo'n losgeslagen Paasvakantie.Wordt vervolgd.

Join The Club, Part III: Build what you need, share what you build, be awesome

[This is part III of a presentation I gave at Open Space Aarhus  about why expats/foreigners have a lot to gain from joining a hackerspace - see part I and part II]


 Build what you need, share what you build, be awesome

That is the motto of Open Space Aarhus. Now I am going to tell you how the things I said about hobbies, as described above, dovetail nicely with what OSAA is about.

First of all, and this may sound contradictory, but most Danes in a hackerspace speak excellent English, because it is their working language – most of them working in the computer business. This is great when you are a newcomer, and provides a nicely cushioned comfort zone.

Build what you need: it is all about doing or making things. Language comes in the second place. By showing and pointing, your message will be understood, and you will understand theirs.

Share what you build: hackers are very much attached to the idea of Open Source: knowledge is free, and everyone is free to add to it in order to improve the final (or latest) version. This is a very practical, or pragmatic, approach, and that attitude helps in creating an atmosphere where you feel welcome as a foreigner

From this follows that being unconventional is rather an asset than a drawback in OSAA, or in any hackerspace, and from this follows that the social codes there are not very strict.

This creates a breathing space for non-technical persons, too. You are welcome to contribute in your own way! Since a hackerspace is about sharing, and sharing knowledge, it is good to know that you do your part by accepting the knowledge others want to share with you. People will like your curiosity, because that will make them feel knowledgeable. People in general like their strong points to be appealed to, and in OSAA you can provide just that. 'Be awesome', is part of OSAA's motto. You can start by doing the admiring part.

'Can you help me?' These are the most powerful words in any language, together with the words yes, no, thank you and where is the toilet. I don't know why, but it works more often than not to appeal to people's capacity to help. The same goes for a hackspace. And, even better: in OSAA they'll help you by showing you how to do it AND handing you the screwdriver in order to have a go at it yourself. Talk about empowering :-)

So be patient with yourself. You don't have to share your knowledge if you think you don't have it, but you can also share by bringing a cake, sharing work in cleaning up, or joining in social events, because those are part of The Great Hobby Experience, too.

All then, of a sudden, you may find out that you can contribute in a way hackers themselves would never have thought of. To give an example: I thought it would be nice to make Christmas decorations from computer parts, and to my great surprise lots of hackers joined in the fun – both in harvesting parts and in making decorations.

And now we are entering the realm of soft values – and I may sound a bit like a convert to a religious sect here: there is lifehacking:  Lifehacking is about chasing The Good Life, with or without the help of technology. What is the best way to make a sauce béarnaise? At OSAA they found out by organising a Béarnaise Battle. How to preserve your iceberg lettuce in the fridge? Another mundane question that begs to be answered. Not life-saving, but life-hacking: using knowledge and computers to make everyday life easier. You don't need to be conversing in five different computer languages in order to join in here.

Finally, don't forget the fun part of being member of a hackspace. It is fun to admire and to be admired, it is fun to blow things up, set fire to things, make loud noises, do silly things. Just try it. You can always stop and start doing something else. But please, do get a hobby and join the club. Any club :-)

Join The Club, Part II: Hobbies as comfort zones?

[I gave a talk in Open Space Aarhus about why expats or foreigners have a lot to gain from joining a hackerspace. See Part I of this blog - it's about hobbies and joining a club]

You may consider to pick up an old hobby of yours, and that is actually a very good idea!

First of all: it is nice to do something familiar amidst all the new and foreign things, sounds and smells. Don't hesitate to do feel-good things, and indulge in enjoying your comfort zone.

In the second place, it is nice to do something you are good at. It is nice to organise that kind of self-affirmation for yourself, because as a foreigner you feel so often stupid or ignorant (and often both!).

In the third place, it is nice to have shared interests, a common ground, which makes it easier to talk with people. ('Yes, but in Danish!' I hear you whine. I'll get back to that.)

There is also a lot to say in favour of embarking on a new hobby, however. It gives me a kind of piraty, swashbuckling, empowering feeling of utter awesomeness to step out of my comfort zone, to do something new, or unexpected, or sometimes even downright ludicrous. 'You think emigrating would stop me from doing something new and daring? No way!' To me, it is the grown-up equivalent of walking up to a puddle and deliberately jump into it. Or smashing things. Enjoy some transgressing. If that works for you, don't feel restrained and go ahead.

Another advantage is that you are at the same level as your Danish fellow-starters. You have to learn things, and you get a chance to be stupid and ignorant together with Danes. That is a great one for creating a common ground! It also reduces the lonely expat experience in a considerable way.

Language

But let's talk about the language. Danish is so difficult, many people say, and that may be true, especially because it is so mumbly and often sounds like throwing up at an advanced level. But you should never forget that it is hard to learn any other language than your mother tongue beyond school level (which is mostly passive knowledge anyway).

Having a hobby and joining a club actually helps your Danish in the following ways:

1. the vocabulary and subject matter is limited, and there will be lots of repetitions of words and expressions. That really helps!
2. the people you are with have an interest in understanding you – as you have in understanding them. This basic good will is tremendously important!
3. You are doing things. Show and tell. Point and ask. Language is not the only carrier of information.
4. Space is limited. You are sitting in a room together, for a limited amount of time. You simply have to communicate. Let me give you an example of my own: I have been taking sailing lessons, and when you are sitting with four other people in a boat together, there is no way you can escape talking to each other. Believe me. [Actually, I have written an article about that (in Danish) and you can find it here, as soon I have scanned it]
   
   

   

Finally: you can't join too soon. The language will be a stumbling block for a loooooooong time to come, and do you really want to wait until you are ready? But when is that? And do you want to live in a social vacuum for several years? No you don't! So resign to the fact that you will be stupid, ignorant and that on top of that you'll sound ridiculous. The upside is: you'll be interesting to know :-D

See Join the Club, part III for more!

Join The Club, Part I

This week I gave a talk at Tech Talk Tuesday, the monthly get-together of Open Space Aarhus (osaa.dk) where people give presentations about all things nerdy. My subject: what do expats/foreigners, especially those who are not technically or nerdily inclined, have to gain from joining a hackerspace?

[For those of you who do not know what a hackerspace is, click here ]

In order to explain that, however, let me make a couple of general remarks about having a hobby.

I think it is important to have a hobby. It is good for the soul to be able to focus totally on something you do for pleasure, even if it is just two hours a week, half a day per month or whatever the frequency may be. It recharges your batteries. I remember how happy it made me to play squash on Friday night – even though I sucked big time at playing squash. Or, come to think of it, the joy of reading, even if it is just ten minutes before you go to sleep.

It also happens to be a very Danish thing, to appreciate a hobby for those reasons, I found out (the Tech Talk audience grunted their approval here :-)

Being a foreigner though, is a tiring job. It is unbelievable how exhausted you can get from digesting all the little new things that happen to you in your first year abroad. Finding a new place to live, 'nesting' there, but also finding places to shop, adjusting your eating habits to what's available in Denmark. Or power sockets. The first month here I was just baffled by the power sockets. But I digress.

Why would you, as a tired expat with so much to do, indulge some extra time in a hobby? There is another reason for that: it is to make friends. Many expats complain that it is almost impossible to make friends with Danes in the workplace. I scould say many things about this but the short story is: it is the wrong place.

I encountered the friend-problem, too, and happened to talk about this with a Danish woman. She told me the secret: Danes make friends in school, so very early on in life. Basically, the window of opportunity to make friends shuts down when they end their education.

That made me very sad.

But there is a way to sneak around that, she said. Join a club, get a hobby. You will meet Danes there, and that is where you make friends, eventually.

So the message is: Get a life, get a hobby, JOIN THE CLUB!

(read more in Part II)

Too much stearinlys can kill you

Het is serieus winter nu. Om half negen 's ochtends wijkt de schemering, om weer terug te komen om half vier 's middags. Geen wonder dat Denen fanatiek kaarsjes (stearinlys) branden in het donkere jaargetijde.

Maar je hebt kaarsen en kaarsen. In oktober raken de winkels vol met kerstspullen, en eind november mogen dan eindelijk, eindelijk, de adventkaarsen aan. Voor de heidenen onder ons: de adventstijd is de periode waarin christenen van alle gezindten zich voorbereiden op Kerstmis Dat begint vier zondagen voor kerstmis, en elke zondag brandt men een kaars in de adventskrans. De laatste zondag voor Kerstmis branden ze alle vier, op ongelijke hoogten. Een beetje Deen heeft dus een adventskrans in de huiskamer, al is de doorsnee-Deen niet religieus ingesteld. Maar gebruiken en rituelen, die zijn hier veel belangrijker dan in Nederland, en kerkgang op bijzondere momenten in je leven (doop, bevestiging, trouwen, begraven) hoort er nu eenmaal bij.

Naast de adventskrans is daar ook de kalenderlys. Een dikke kaars met de cijfers een tot en met vierentwintig, die elke dag een stukje moet branden tot de volgende streep. Vooral kinderen zijn er dol op.

De kaarsjes blijven niet thuis, trouwens. In winkels staan ze ook, en op de universiteit heb ik tot mijn stomme verbazing regelmatig brandende kaarsen voor de ramen van noest arbeidende wetenschappers zien staan.

Maar op sommige werkplekken is open vuur verboden. Geen nood: download je eigen kalenderlys van http://www.santacandle.dk . Bijna net echt. Het grappige is dat je op dezelfde site ook een anti-kerstmiskaars kunt downloaden – om af te tellen wanneer de kersthysterie weer voorbij is.

Mijn echtgenoot heeft een frisse hekel aan alles wat brandt buiten de houtkachel, en dat werd er niet beter op toen hij een tijdje een huis deelde met een Deen die per abuis de gordijnen in de brand stak met onachtzaam geplaatste waxinelichtjes. Ja, het zijn de kleine dingen die het doen.

Sterker nog: in april was Denemarken in de ban van een mysterieuze brand in Zweden, pal na Pasen. Een vakantiehuis was tot de grond toe afgebrand, alleen de schoorsteen stond nog overeind, en alle vakantievierende Denen in dat huis waren omgekomen. Het klonk als het begin van een roman van Henning Mankell – je hoorde de doodse stilte en je zag de witte lijkwade van sneeuw. Politieonderzoek wees uit dat waarschijnlijk de waxinelichtjes het hadden gedaan.

Wat me er niet van zal weerhouden om nijver kaarsen te branden. Al zijn LED-kaarsjes (draadloos, met afstandsbediening) ook niet verkeerd.

Gezelschapsspel

Wanneer ik precies ophield met dit spel, weet ik niet meer. Maar tegenwoordig, als ik bij een vergadering of een lezing ben, dan volg ik wat er gebeurt. Dat klinkt heel vanzelfsprekend, maar in een andere taal is dat een opgave van jewelste. Dingen gaan snel, mensen maken grapjes, praten onduidelijk en ja, dan dwalen je gedachten af. Hoe lang kun je je ook concentreren? Dus vroeger of later hang ik er een beetje verweesd bij

En dan ga ik de aanwezigen wat beter bekijken. Een gezelschapsspel. Niet zozeer met, als wel over de leden van het gezelschap.’ Zoek de Viking’, heet het. Baarden, snorren, die helpen wel om het Vikingbeeld te bevestigen. Maar fantaseer bij dat ene gezicht eens vlechtjes, bij een ander een helm... hoewel die helm geen dagelijkse Vikingdracht schijnt te zijn geweest. Zou hij een Viking kunnen zijn geweest? Of hij?

Deense mannen zijn net mensen, dus ze lijken vooral op zichzelf, maar ik heb toch een paar categorieën bedacht. Want ook Vikingen komen in soorten. Zo heb je Echte Vikingen en kerstmannetjes. De Echte Vikingen zijn groot, blond of rood, hebben vaak een baard of andere gezichtsbeharing, en kijken vaak wat stuurs. De kerstmannetjes zijn kleiner, zitten goed in hun vlees, hebben soms gezichtsbeharing en hebben meestal een stoute twinkeling in hun ogen.

Er is ook nog De Elf. De elf is tenger en slank, niet zo groot, en heeft prachtige lichtblauwe ogen en donkere wimpers. Je ziet ze vaak als fotomodel. 'Het Engelse Type' heet dat in de Cissy van Marxveldt-boeken.

De wimpers zijn trouwens een hoofdstuk apart. Er zijn namelijk veel mannen met jaloersmakende dikke wimpers: blond, recht. Eigenlijk lijken ze een beetje op de wimpers van varkens, waarmee ik niks onaardigs over de eigenaren van de wimpers wil zeggen. Ook niet over de varkens trouwens. Ze zijn gewoon mooi.

Maar ik dwaal af.

Elfen zijn meestal jong. Ik heb nog nooit een elf van boven de zestig gezien. Mijn vermoeden is dat ze ergens in de loop van hun leven veranderen in een Viking. Maar dan in een Tanige Viking – niet te verwarren met de Echte Viking, het kerstmannetje of, het idee alleen al, de twee-in-een-Deen. Dat is een hele grote en brede Viking, een soort kerstmannetje-plus.

Zo ver ben ik gekomen met mijn gezelschapsspel. Toen begon ik wat beter te begrijpen wat er gebeurde op al die vergaderingen en lezingen. Met andere woorden: het spel was uit.

Wat wel een beetje jammer is. Maar uiteindelijk vind ik het veel leuker om mee te doen met het Echte Leven, dan een beetje vanaf de zijlijn te zitten loeren naar een Echte Viking. Het Echte Leven, mensen, is te kort. Ook in Denemarken.

Tyskland

Vorige week waren we in Berlijn! Een bijzondere gebeurtenis, voor mij dan, want de eerste en laatste keer dat ik in Berlijn was, was in 1984.

Sommige dingen zijn hetzelfde of algemeen Duits, dus bekend (de geur van een Imbiss, de geur van een metro – ik weet ook niet waarom dat me nou het eerst te binnen schiet), maar in veel opzichten is het ook helemaal nieuw en anders.

Opeens ligt het centrum van Berlijn in wat vroeger Oost-Berlijn was: de grote musea, de oude stad (Nikolaiviertel). Opeens lijkt Berlijn meer op wat ik me herinner van een Chinese stad, met die grote straten en pleinen en massa's mensen en grote winkels. En die lichtjes vooral. Overal lichtjes.

De scheiding tussen Oost en West, tussen kleurloos en kleurrijk, tussen paupers en patsers, is ook veel minder prominent dan toen. Je ziet de scheiding nu vooral in de architectuur – hoe huizen en kantoren eruit zien.

Iets anders, wat niet direct aan Berlijn ligt, is dat ik heb ontdekt dat ik op een andere manier buitenlander ben geworden.

Na twee jaar Denemarken, en Aarhus, is een verblijf in een stad als Berlijn echt bijzonder. Een Grote Stad! Met een metro, en brede straten! De eerste dag kreeg ik een diepe behoefte om midden in het verkeer te gaan staan en de auto's om me heen te laten razen. Toch maar niet gedaan.

Iets anders is de taal.

Het is heerlijk om in een land te zijn waar je alle medeklinkers kan, nee móet uitspreken. De eerste keer dat ik in de metro zat en de ingeblikte omroepstem dui-de-lijk ar-ti-cu-le-rend, zoals in de Tagesschau zeg maar, de passagiers hoorde waarschuwen voor van alles, viel ik bijna om van plezier.

Maar het treurige is dat mijn Deens mijn Duits heeft verdrongen. Ik versta het prima, maar als ik mijn mond opendoe, rolt er spontaan Deens uit. Voorbeeld: een keurige Duitse heer (das om, pak en lange mantel aan, welgedaan en zo) vroeg mij, welke kant hij heen moest voor Unter den Linden. Ik knikte en lachte vriendelijk om zijn verklaring (tsja, oriëntatiegevoel kwijtgeraakt, al die lichtjes ook), en wees in de goede richting met de onvergetelijke tekst ”Das ist dén vej!”

En dat dan pas later door hebben.

Mijn automatische taalpiloot staat op Deens, voor Duits moet ik nu echt m'n best doen en pratend nadenken. Dat is een rare gewaarwording.

Wat ook een rare gewaarwording is, is dat je opeens een flard van een gesprek opvangt en je pas later realiseert, dat dat Deens was. Dat je dan opgetogen aan je echtgenoot vertelt: ”Dat waren Denen!”, en dat je bij zijn reactie ”O ja joh?” je realiseert dat je blij was om Deens te horen.

Nog eentje: dat je meer dan vroeger opgetogen bent als je Nederlands hoort, en dat je soms de Nederlanders herkent nog voor ze hun mond opendoen. Raar, raar, raar.

Ik weet nog niet of ik hier blij mee ben. Wordt vervolgd.